OUT OF PRINT, ERIC WATSON & CHRISTOF LAUER

Deze CD presenteert live opnames uit 2009 opgenomen in Straatsburg. Eric Watson is een naar Parijs uitgeweken blanke Amerikaan die geen grote naambekendheid verwierf, maar wel een stevige reeks referenties opbouwde door te spelen met mensen als Steve Lacy, Daniel Humair, Albert Mangelsdorff en Ed Thigpen. Hij heeft een voorliefde voor gecomponeerde muziek die klinkt als geïmproviseerd en vice versa; klassiek componist Charles Ives vindt hij daarin uitmunten. Hij houdt ook van Bach, Schoenberg, Webern en niet minder van Lennie Tristano, Thelonious Monk, McCoy Tyner, Cecil Taylor. Samen met de Duitse saxofonist Christof Lauer leidde hij in 2004 een kwartet dat de veelgeprezen CD 'Road Movies' naliet, maar als groep geen lang leven beschoren was. In duo hebben ze nu opnieuw een bijzondere opname uit.

De CD opent heel levendig, zeg maar onrustig met 'Rain Of Steel' dat met een hoog bopgehalte van start gaat en dan met grillige en breed uit elkaar lopende lijnen op sax en donkere clusters op piano een verhaal brengt van oorlog en de strijd aan het front. Met de kracht van een gepassioneerde Beethoven of een woeste Peter Brötzmann spelen de twee een muzikaal gedicht dat wild verschillende kanten opgaat zonder pompeus of chaotisch te worden. Het is een pakkende opener, die aangeeft met welk een intensiteit deze twee muzikanten uitpakken. Zij hebben die kwaliteit van in de muziek op te gaan en daarbij te improviseren terwijl zij heel goed het overzicht behouden, steeds klinkt hun beschouwende kant door. Zowel in warme ballades (een 'Hero In The Dark' vol toewijding, de gloed bij een voortschrijdende 'Cast Of Shadows') als in het suite-achtige titelnummer met rustige, lyrische delen en ook levendigere resulteert dat in sierlijke spanningsbogen die langgerekt maar gracieus worden uitgewerkt. De twee creëren voor zichzelf een kunstzinnig speelterrein in de deelverzamelingen tussen klassieke muziek, jazz en moderne improvisatie. Zij gaan naar de kern der dingen en nemen er weer afstand van. Bij momenten waan je je bij een soloconcert van een klassiek pianist die al te lang in de schaduw bleef van bekendere namen. Maar als de schrille en scherpe saxklanken weer verschijnen weet je weer dat je met de vereende krachten en invloeden van klassiek én jazz te maken hebt. In het afsluitende 'Juggernaut' wordt het duo nog een keer uiterst dynamisch. Hier gaat een wagen aan het rollen die niet meer te stoppen is, hij vervoert het beeld van een Hindu god en verbrijzelt genadeloos alles wat hij tegenkomt, maar dan ook gelovigen, onder zijn wielen. Meer dan twee geïnspireerde, gedegen muzikanten zijn er blijkbaar niet nodig om zo'n niets ontziende rit te verklanken. Daarmee is de cirkel rond. Het concert begon met verhalen van bloedvergieten en eindigt er ook mee, zij het op een heel ander terrein, in een totaal verschillende context. Tussen de uitbarstingen door van geweld en wreedheid die deze wereld typeert vonden we pracht en schoonheid, warmte en liefdevol samenspel. Een plaat die in het bijzonder net na Kerst een zegen is, luister hoe zij slaat en zalft.

UNSPOKEN, DAVE LIEBMAN & RICHIE BEIRACH

Dave Liebman, tenor & soprano saxophones, wooden flute + Richie Beirach, piano

Ook uit bij Out Note, nipt ook nog opnames uit 2009 en met een bijna gelijk instrumentarium dan 'Out Of Print' is 'Unspoken' een heel andere CD. Van de muziek van Watson & Lauer kan je zeggen dat die gaat over grote thema's, deze van Liebman en Beirach speelt zich vaker af op een micro-niveau. Hier gaat het om persoonlijke gevoelens van liefde en genegenheid, de concrete affectie tussen individuen, een nieuwe wending in het eigen leven om redenen van gezondheid… Kleine zowel als ingrijpende dingen des levens. Titels als 'All The Things You Are', 'Hymn For Mom' / 'Prayer For Michael' en 'New Life' mogen daarbij boekdelen spreken. Hier gaat het meer over menselijke warmte vanuit een dagdagelijks perspectief dat op een hoger en enigszins religieus niveau (Tender Mercies) getuigt van een dankbare houding in het leven voor wat mooi is en dichtbij. De fluwelen klanken van de saxofonist kunnen doen denken aan Ben Sluijs en door het samenspel met een economisch en bedachtzaam pianist ook aan Sluijs in duo met Erik Vermeulen. Maar 'Unspoken' is een heel andere CD, met een heel andere invulling van lyriek en melodie. En het is niet al fluweel en tederheid wat de klok slaat, er zijn ook zure en scherpe oprispingen en alarmerende nood. Er zijn verwijzingen naar de werelden van dans, film en, jawel, klassieke muziek.

Openen doet de CD met het Adagio van het ballet Gayaneh, gecomponeerd door Khatchaturian, waar Beirach voor viel toen hij het hoorde in Kubricks film '2001'. 'All The Things You Are' krijgen we in een versie die rustig overloopt van liefdevolle lyriek die teder minder mooie kantjes en onaangename herinneringen toedekt. 'Ballad 1' getuigt van grote eenvoud en met zachte sier van diepgang. 'Awk Dance' laat zich enigszins associëren met donkere, licht ouderwets speelse Dave Burrell. Met wisselende snelheid en intensiteit voeren de twee een dansje uit dat zich bevrijdt weet van de oude keurslijven van jazz van voor de free. Met 'New Life' komen we in de buurt van contemplatie, pointillisme én Pierre Boulez. 'Walz For Lenny' van de Israëlische wijnmaker en pianist is een ode aan Leonard Bernstein - zo komen we weer in de filmwereld. Op 'Tender Mercies' verschuift de horizon naar het Verre Oosten; de dankbaarheid voor de goede dingen in het dagelijkse leven en de verbondenheid met naasten die als vanzelfsprekend kan overkomen wordt bezongen met een houding die aan Oosterse filosofie en religiositeit schatplichtig is. Hiervoor haalt Liebman de houten fluit boven. Daarna komt nog een vrije improvisatie waarin de twee hun eigen persoonlijke herinneringen aan Lennie Tristano verwerken en het thema van 'Transition' van John Coltrane opnemen. Het duo danst er mooi mee weg. Afsluiten doen ze met 'Hymn For Mom' / 'Prayer For Michael' - Brecker that is. Met een zekere drang naar mystiek eren zij geliefden die overleden zijn en nooit helemaal uit hun leven verdwenen…

Dit is dus zo'n schijfje dat een mens kan bijstaan in de nood aan diepgang in het leven, dat zowel de rust als de levendige energie biedt om in een jachtige omgeving zaken en gevoelens in een evenwichtig perspectief te blijven plaatsen. Deze twee muzikanten hebben levenservaring en er de technieken voor onder de knie. Liebman (°1946) speelde met Miles Davis, Elvin Jones, Chick Corea, Joachim Kühn, BJO… Hij heeft al sinds Lookout Farm halverwege jaren 1970 een band met Beirach en diens CD 'Impressions of Tokyo' (solo) gold voor het Franse Jazzman/Jazzmagazine als één van de toppers van afgelopen jaar. Ook deze CD verdient de aandacht.